ابوعلی سینا، پزشک، فیلسوف، اندیشه‌ورز و نویسنده‌ی بزرگ ایرانی با شهرتی جهانی در دوم یا سوم تیرماه ‏درگذشته است.

به گزارش مفدابهشتی- بسیاری از آثار ابوعلی سینا شیخ الرییس به‌ویژه در زمینه‌ی پزشکی سده‌ها در دانشگاه‌های اروپایی تدریس می‌شد. او را مؤثرترین شخصیت دانش و فلسفه‌ی اسلامی می‌شناسند.

ابن‌سینا در اغلب علوم دوران خود تحول ایجاد کرد و نام خود را در تاریخچه‌ی بسیاری از دانش‌ها به ثبت رساند. شهرت این دانشمند بزرگ محدود به ایران و علوم خاصی همانند فلسفه و منطق نیست؛ بلکه وی در همه علوم و به‌ویژه پزشکی، مهارت شگرف و خیره‌کننده‌ای داشت و از همین رو، افتخار تمام ایرانیان و جهانیان محسوب می‌شود.

ابوعلی سینا، حکیم، فیلسوف، طبیب و دانشمند بزرگ ایرانی است که در ماه صفر سال ۳۷۰هجری قمری در شهر بخارا متولد شد. این حکیم بزرگ در جهان غرب به نام Avicennaو با لقب «امیر پزشکان» شناخته شده است و علاوه بر شیخ‌الرییس، القاب دیگری همانند حجه الحق و شرف الملک هم به او داده‌اند. ابوعلی سینا از همان آغاز کودکی استعداد عجیب و ویژه‌ای در فراگرفتن علوم مختلف داشت و از آن‌جا که پدرش عبدالله برای تعلیم و تربیت او سخت تلاش می‌کرد و خانه او محل ملاقات دانشمندان مختلف بود، ابن سینا تا ۱۰سالگی تمام قرآن و صرف و نحو را آموخت و پس از آن به یادگیری منطق و ریاضیات مشغول شد.

ابوعلی سینا در ۱۴ سالگی از معلم خود نیز پیشی گرفت

پدر ابوعلی سینا اهل بلخ بود و در زمان سلطنت «نوح دوم» که از پادشاهان سامانی به شمار می‌رفت، از بلخ به بخارا آمد و کارمند دارایی روستای خرمثین در بخارا شد. او از روستای افشنه که در نزدیکی خرمثین قرار داشت، با دختری به نام ستاره ازدواج کرد و نام اولین فرزندش را حسین گذاشت که همان ابوعلی سیناست و پنج سال پس از او، برادر کوچک‌ترش به نام محمود به دنیا آمد. ابن سینا حافظه و هوشی شگفت‌انگیز و خارق‌العاده داشت، تا جایی که در  ۱۴سالگی از معلم خود پیشی گرفت؛ به همین سبب همه مجذوب هوش او می‌شدند.

ابن سینا علم منطق را از استادش ابوعبدالله ناتلی آموخت و طبیعیات، مابعدالطبیعه و علم طب را را نزد استادش ابوسهیل مسیحی فراگرفت. او در جوانی امیر نوح سامانی را از یک بیماری سخت نجات داد و برای همین، امیر به او اجازه داد که از کتاب‌خانه باشکوهی که مخصوص شاهزادگان سامانی بود، استفاده کند. ابوعلی سینا هنگامی که به ۱۸سالگی رسید، دیگر احتیاج به فراگیری هیچ علمی نداشت؛ زیرا در همه علوم زمان خود استاد بود و تنها برای درک آموخته‌های خود تلاش می‌کرد.

ابوعلی سینا زمانی که ۲۲سال داشت، پدر خود را از دست داد. او پس از مرگ پدرش، با دشواری‌های فراوانی روبه‌رو شد و زندگی پر فراز و نشیبی را تجربه کرد. ابن سینا بیش‌تر عمر خود را در مسافرت‌های طولانی از شهری به شهر دیگر گذراند و حوادث فراوانی همانند سرگردانی در کویر و گم شدن در بیابان را تجربه کرد. وی به‌دلیل آشفتگی اوضاع سیاسی در ماوراء النهر به ناچار بخارا را به مقصد جرجانیه و سپس گرگان ترک کرد.

ابن سینا در اوایل قرن پنجم به‌سمت وزارت سلطان نیز منصوب شد

یکی از آرزوهای ابوعلی سینا ملاقات با قابوس بن وشمگیر (حامی نام‌دار علم و ادب) در جرجان بود؛ اما زمانی که به جرجان رسید، او از دنیا رفته بود و همین مسأله چندین سال ابن سینا را گوشه‌گیر کرد، تا اینکه در سال ۴۰۵و ۴۰۶هجری قمری عازم ری شد. او چند سالی از عمر خود را در یک روستای دور افتاده زندگی کرد و یک مدت هم به‌سمت وزارت سلطان دست یافت و در دربار زندگی کرد؛ اما متهم به خیانت در وزارت شد و حبس در زندان حکومت را هم گذراند. سپس مخفیانه از زندان فرار کرد و به‌سمت اصفهان رفت.

ابوعلی سینا در طی مدت زندگانی خود دچار سختی‌های بسیاری شد و امرار معاش او به واسطه مهارت در علوم مختلف به‌ویژه طبابت تأمین می‌شد. ابوعلی سینا در طول زندگی خود کتاب‌های متعددی نوشت و حتی به ساخت رصدخانه هم پرداخت.

آثار ابوعلی سینا

حکیم ابن سینا ۴۵۰کتاب در زمینه‌های گوناگون نوشته است که تعداد بسیاری از آن‌ها به مباحث پزشکی، حکمت و فلسفه مربوط می‌شود. از آنجا که در آن دوره، عربی زبان رایج آثار علمی بود، ابن سینا و سایر دانشمندان ایرانی آن زمان هم، اکثر کتاب‌های خود را به زبان عربی می‌نوشتند؛ اما بعدها برخی از این آثار به زبان‌های دیگر از جمله فارسی ترجمه شد.

جالب است بدانید که او تنها حکیمی‌ست که تمام آثارش باقی مانده و بسیاری از آن‌ها به چاپ رسیده است. ابن سینا نویسنده کتاب شفا (دانش‌نامه‌ی علمی و فلسفی جامع) بوده و کتاب القانون فی‌ الطب که یکی از معروف‌ترین آثار تاریخ پزشکی‌ست هم از آثار این دانشمند بزرگ به شمار می‌رود. به‌طور کلی، از جمله مهم‌ترین آثار ابن‌ سینا می‌توان به شفا، قانون فی الطب، الاشارات و التنبیهات فی المنطق والحکمه و بسیاری رساله‌های دیگر فارسی و عربی اشاره کرد.

ابوعلی سینا در ادبیات فارسی تبحر خاصی داشت و بیش از ۲۰اثر فارسی به او منسوب است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به انتساب: دانش‌نامه‌ی علایی و رساله نبض اشاره کرد، البته کتاب‌های فارسی دیگری همانند کنوزالمعزمین، ظفرنامه، حکمه الموت، رساله نفس، رساله معراجیه، المبدأ  المعاد، اثبات النبوه، علل تسلسل موجودات، رساله جودیه، معیارالعقول، رساله عشق، حل شکلات معینه، رساله اکسیر، رساله در منطق، رساله در اقسام نفوس، فی تشریح الاعضا، رساله در معرفت سموم و علم پیشین و برین هم از وی وجود دارد.

از ویژگی‌های ابن سینا در پزشکی، مشاهدات بالینی او درباره بیماری‌های گوناگون است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به ناراحتی‌های پوستی، بیماری‌های ریوی، اختلال‌های اعصاب و انواع دیوانگی‌ها اشاره کرد.

نظرات ابن سینا در باب ستاره‌شناسی و نجوم جایگاه ویژه‌ای در این علم دارد

ابن سینا در علم ریاضی و نجوم هم جایگاهی بسیار ویژه و خاص داشت. بخش از کتاب شفا درباره ساختن آلات رصدی بوده و بخشی هم درباره ریاضیات است که شامل چهار بخش هندسه، علم حساب، موسیقی و هیأت می‌شود. ابن‌سینا در بخش ریاضیات، اصول اقلیدس را در کتاب شفا بررسی و تحلیل کرده است. از ابتکارات ارزشمند این دانشمند بزرگ در علم نجوم می‌توان به ساختن آلات اندازه‌گیری رصدی اشاره کرد که بسیار مهم است.

برخی از آثار مهم ابن سینا در زمینه ریاضیات شامل کتاب الشفا (جزء سوم شامل: الارثماطیقی ـ علم‌الموسیقی ـ علم‌الهیئه)، الزاویه یا تحقیق مبادی‌الهندسه، رویه ‌الکواکب ‌باللیل لابالنهار، رساله فی ‌الموسیقی، الفلک والمنازل یا المختصر فی ‌علم ‌الهیئه، فی ‌سبب ‌قیام ‌الارض ‌فی ‌وسط ‌السما، ابطال احکام ‌النجوم و فی ‌ابعاد ‌الظاهره ‌للاجرام ‌السماویه است.

بعضی از آثار مربوط به منطق و حکمت این دانشمند بزرگ هم شامل الاشارات و التنبیهات، الانصاف، رساله المحدود، الحمکه العروضیه، الحکمه المشرقیه، کتاب شفا، التعلیقات، المباحثات، عیون الحکمه، النجاه و سایر موارد می‌شود. این حکیم بزرگ پژوهش‌هایی هم در علوم طبیعی انجام داد و چگونگی پدید آمدن کوه‌ها را به‌درستی بیان کرده است.

مرگ ابوعلی سینا

ابوعلی سینا در دوره‌ای از زندگی خود به شهر اصفهان که سال‌ها آرزوی دیدن آن را داشت، سفر کرد و مورد توجه علاءالدوله قرار گرفت. وی به‌مدت ۱۵سال با آرامش خاطر در این شهر زیبا زندگی کرد؛ اما این آرامش دائمی نبود و اصفهان مورد حمله فرزند سلطان محمود غزنوی یعنی مسعود غزنوی قرار گرفت و طی این حمله، متأسفانه برخی از آثار مهم این دانشمند بزرگ از بین رفت. این اتفاق ضربه‌ی بسیار بزرگی به ابوعلی سینا وارد کرد و از آن‌جا که بیماری قولنج هم او را آزار می‌داد، تصمیم گرفت به همدان برگردد و باقی عمر خود را در این شهر سپری کند.

دوستان شیخ‌الرئیس همواره او را به آرامش و کار کمتر دعوت می‌کردند؛ اما او معتقد بود که زندگی کوتاه و وسیع بهتر از زندگی طولانی و محدود است. این حکیم بزرگ در روزهای پایانی عمر خود تمام مال و اموال خود را بخشید و غلامان خود را آزاد کرد؛ سپس سه روز آخر از عمر خود را در خانه ماند و مشغول خواندن قرآن شد. ابوعلی سینا سرانجام در دوم تیر ماه سال ۴۱۶هجری شمسی و ماه رمضان قمری، در سن ۵۷سالگی از دنیا رفت و در شهر همدان به خاک سپرده شد.

انتهای خبر

کد خبرنگار: 110215