تعریف خودکشی

خودکشی به معنای خاتمه زندگی به دست خود فرد است. اگر کسی دست به خودکشی بزند ولی زنده بماند به این رفتار اقدام به خودکشی می گوییم.

خودکشی یک مشکل پیچیده است که علل یا دلایل متعددی دارد. خودکشی در نتیجه تعامل عوامل متعدد زیست شناختی، ژنتیک، روانشناختی، اجتماعی، فرهنگی، و محیطی  به وجود می‌آید، در حال حاضر این موضوع  یک مشکل بزرگ بهداشت عمومی در تمام کشورهاست. تقویت کارکنان بهداشتی برای شناسایی، ارزیابی، مدیریت و ارجاع بیمار مستعد خودکشی در جامعه قدم مهمی در پیشگیری از خودکشی است. در سالهای اخیر با توجه به افزایش اقـدام بـه خودکشـی و مشـکلات اجتمـاعی دیگـر ناشـی از آن، موجب گردید تا ضرورت توجه به بر نامه ریزی پیشگیری از خودکشی بـیش از پـیش احسـاس شـود و  نسبت به اجرای طرح ادغام پیشگیری از خودکشی در نظام شبکه بهداشتی اقدام گردد.

عوامل و موقعیت‌های خطر

رفتار خودکشی در شرایط خاص در بعضی از خانواده‌ها به دلایل محیطی یا ژنتیکی شایع‌تر است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد، عوامل و موقعیت‌های زیر سبب افزایش اقدام به خودکشی می شود، اما به یاد داشته باشید که لزوماً همه موارد در یک فرد وجود ندارد. عوامل خانوادگی و رخدادهای دوران کودکی، ویژگی‌های شخصیتی، اختلالات روانپزشکی و اختلالات خلقی، سوء مصرف الکل و مواد، سابقه اقدام قبلی، بیماری جسمی مزمن و صعب الاعلاج

عوامل محافظتی و پیشگیری از خودکشی      

     مراقبت های بهداشتی مؤثر؛ دسترسی آسان به انواع مداخلات بالینی         
     ارتباطات محکم  افراد ، خانواده ، اجتماع و نهادهای اجتماعی      
    آموزش مهارت حل مسئله و حل تعارض و مهارتهای زندگی

پیشگیری کلی  قبل از رخدادن هرگونه اقدام به خود کشی

 مهمترین مسئله شناسایی سریع دانشجویان ناراحت و یا در معرض خطر بالای خودکشی است. برای نیل به این هدف باید به کارکنان دانشگاه  و دانشجویان توجه خاص بشود. بسیاری از اهل فن معتقدند که تدریس خودکشی به نوجوانان به صراحت، عاقلانه نیست و مسایل مرتبط با خودکشی بایستی با برنامه‌های مثبت بهداشت روان جایگزین شود و تدوین برنامه هایی برای توجه به عوامل، و ارتقاء عوامل حمایت کننده و پرکردن خلاء ها

 

نگاهی به نرخ خودکشی در سال 2018

ایران با ۴.۱ خودکشی در هر ۱۰۰ هزار نفر آمار نسبتاً خوبی را به خود اختصاص داده است و در رده ۱۴۲ جهان قرار گرفته است که البته این رتبه به دلیل ملاحظات دینی و فرهنگی در اعلام دقیق آمار خودکشی، چندان نمی­تواند قابل استناد باشد. مثلاً همواره بین آمار سازمان پزشکی قانونی کشور و آمار ارائه شده توسط نیروی انتظامی تفاوت فاحش وجود دارد. در ایران با اینکه نرخ خودکشی از بسیاری از کشورها پایین‌تر است (۳ تا ۵ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت)، اما جوان بودن الگوی خودکشی و بحرانی بودن نرخ خودکشی در برخی مناطق غربی کشور دو موضوع قابل تأمل است. آمار جهانی بیانگر این است که نرخ خودکشی افراد بالای ۷۰ سال، سه برابر بیشتر از جوانان ۱۵ تا ۲۴ سال است. اما در ایران بر خلاف دنیا، جوانان ۷۰ درصد نسبت به سالمندان بیشتر خودکشی می‌کنند. از سوی دیگر نرخ خودکشی استان ایلام حدود ۷۱ نفر در هر صد هزار نفر جمعیت است که بیش از شانزده برابر نرخ کشوری و دو برابرِ بیشترین نرخ جهانی است. نرخ خودکشی در استان‌های لرستان و کرمانشاه هم مطلوب نیست.

نمودار نرخ اقدام به خودکشی در سه دهه گذشته در ایران نشان می‌دهد که نرخ اقدام به خودکشی از دهه ۶۰ تا دهه ۷۰ رشد چشمگیر و بی‌سابقه‌ای داشته است. این نرخ از دهه ۷۰ تا اوایل دهه ۸۰ روند صعودی را پیموده ولی از اواسط دهه ۸۰ به بعد، در یک سیر نزولی قرار گرفته تا بالاخره در دهه ۹۰ به نرخ ثابتی می‌رسد.

 

نویسنده: دکتر مریم رحمتی

مرکز مشاوره و سلامت روان دانشجویان