ماه رمضان، در میان مسلمانان از احترام، اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است. این ماه در روایات اسلامی ماه خدا و میهمانی امت پیامبر اکرم(ص) خوانده شده و خداوند متعال از بندگان خود در این ماه در نهایت کرامت و مهربانی پذیرایی می کند. روزه‏داری در ماه میهمانی خدا، فرصتی مغتنم برای بازگرداندن سلامت به بدن و اصلاح شیوه‏های نادرست زندگی است. چرا که در هنگام روزه‏داری، باید بتوان عادات غذایی خود را مدیریت کرده و در اصلاح عادت‏های نادرست اهتمام ویژه کرد.

طب سنتی ایران که ریشه در فرهنگ و باور ایرانیان دارد با قدمتی چند هزار ساله تدابیر و توصیه‏های عام و خاص زیادی دارد که استفاده از این آموزه‏ها در ماه مبارک رمضان، می‏تواند بر برکات معنوی این ماه افزوده و انسان را از نظر جسمی و روحی در شرایط مناسب‏تری جهت استفاده از فیوضات و برکات این ماه قرار دهد.

یکی از عمده‏ترین مسائلی که روزه‏داران در ماه رمضان با آن روبرو می‏شوند تشنگی و کم‏آبی است. بویژه در روزهای گرم و طولانی این موضوع تشدید یافته و اهمیت مسئله را دوچندان می‏کند.  دقت نظر به این امر جهت جلوگیری از به مخاطره افتادن سلامتی و استفاده از حداکثر توان بدنی و روحی در روزهای پر برکت این ماه مبارک نیزقابل توجه می‏باشد.

توصیه‏هایی ساده و کاربردی و همچنین برخی پرهیزها جهت کنترل عطش بویژه در روزهای پیش رو به اختصار در نوشتار پیش رو  بیان شده است.

توصیه‏ها:

1. استفاده از تخم خرفه در وعده سحر برای جلوگیری از عطش بسیار کمک کننده است که میتوان تخم خرفه را در آب یا با انواع شربتهای طبیعی استفاده کرد. افرادی با مزاج گرم که عطش زیاد و آزاردهنده دارند میتوانند تخم خرفه کوبیده را در کمی دوغ خیس کرده و پس از خشک کردن، از این پودردر وعده سحر یا افطار استفاده کنند.
2. از بهترین و خوش‏گوارترین شربت‏ها جهت کاهش عطش، میتوان به شربت آبلیمو، شربت نارنج، شربت انار، شربت به و شربت زرشک اشاره کرد.
3. شربت سکنجبین ساده هم از شربت‏های سنتی و خاطره‏انگیز می‏باشد که در کنترل عطش بسیار کارآمد است. برای تاثیر حداکثری در کاهش عطش و مزه‏دار کردن این شربت میتوان گاهی خیار رنده شده به آن اضافه کرد و گاهی هم با اضافه کردن کمی آبلیمو، طعم ویژه‏ای به این شربت داد. این نوشیدنی فوق‏العاده خوش‏طعم، علاوه بر کاهش تشنگی، جایگزین مناسبی برای نوجوانان و جوانانِ سخت‏گیر که عادت به مصرف نوشابه‏های گازدار یا آب‏میوه‏های صنعتی دارند؛ می‏باشد.
4. شربت خاکشیر هم جایگاه ویژه‏ای در نوشیدنی‏های ایرانی دارد که در سحر و افطار ماه مبارک رمضان میتوان استفاده کرد. میتوان خاکشیر را مخلوط با شربت لیمو یا شربت سکنجبین هم مصرف نمود.   
5. استفاده از عرق کاسنی بویژه در گرم مزاجان نیز مفید است. عرق کاسنی را میتوان با آب رقیق یا به شربت‏های فوق اضافه و میل نمود.
6. آب میوه‏های طبیعی مانند آب سیب و آب انار هم علاوه بر تقویت هضم در کاهش تشنگی موثر هستند.
7. استفاده از میوه‏هایی مانند زردآلو، خیار، انگور، گلابی، آلبالو، خربزه و هندوانه و ... در کاهش عطش مفید است. باید توجه داشت که مصرف میوه‏ها باید حداقل یک تا یک و نیم ساعت با زمان غذا خوردن فاصله داشته باشد و نباید همراه غذا یا بلافاصله پس از غذا از میوه استفاده کرد. میتوان دو ساعت پس از افطاری؛ خیار و سکنجبین، سیب رنده شده با خرفه (با یا بدون عرق بیدمشک)، هندوانه که با کمی سکنجبین شیرین و طعم‏دار

   شده میل کرد. باید دقت داشت مصرف هندوانه در وعده سحر به دلیل مدر بودن و تشدید کم‏آبی بدن در طول روز و تشدید تشنگی توصیه نمی‏شود.

8. مصرف کاهو، برگ خرفه، خیسانده برگه زردآلو یا آلو نیز در کنترل عطش کمک کننده می‏باشد.
9. در وعده سحر بهتر است از خورش‏هایی استفاده کرد که چاشنی آنها آلو، تمبر هندی، زرشک یا سماق باشد.

پرهیزات:

1. مصرف غذاهای پرادویه، تند، شور، غذاهای چرب و سرخ شده و خیلی شیرین در وعده سحری مناسب نمی‏باشد. همچنین غذاهای عطش‏آوری مانند ماکارونی، بادمجان، کله پاچه، کباب، ماهی، کنسروها ، کشک، سیر و ... نباید در سحر میل شود. مصرف بیش از حد گوشت نیز توصیه نمی‏شود.
2. استفاده از قهوه، کاکائو، چایی پررنگ در این ماه بهتر است به حداقل برسد بویژه در وعده سحری.
3. خوردن آب یخ و نوشیدنی‏های سرد در ابتدای افطار به شدت مضر می‏باشد. هر چند در ابتدا ممکن است باعث کاهش تشنگی شود ولی در نهایت تشدید تشنگی را به دنبال دارد. همچنین تکرار آن می‏تواند باعث بیمار‏یهای مختلف مخصوصا مشکلات معدی ‏شود. از مضرترین عادتهای نامناسب در وعده افطاری که به وفور مشاهده می‏شود؛ خوردن آب یخ یا نوشیدنی‏های بسیار سرد می‏باشد که بسیار بیماریزا بوده و پرهیز از آن جدا توصیه می‏گردد. بهتر است برای رفع تشنگی پس از افطار، آب سرد را جرعه جرعه نوشید و از نوشیدن یکباره آب سرد که از دیدگاه طب سنتی ایران عوارض متعددی دارد پرهیز کرد.
4. نوشیدن آب در بین غذا خوردن جهت رفع تشنگی توصیه نمی‏شود زیرا که باعث نفخ و اختلال هضم می‏شود.
5. از پرخوری و درهم خوری بالاخص در وعده سحر باید پرهیز کرد.
6. مصرف بیش از حد آب در فاصله بین افطار تا سحر به تنهایی در پیشگیری از عطش مناسب نیست و بهتر است همرا با لیمو و شربتهای ذکر شده مصرف شود.
7. بلافاصله پس از خوردن سحری نباید خوابید چرا که هضم غذا مختل و تشنگی در طول روز افزایش می‏یابد.
8. از حرکات و ورزش‏های سخت و سنگین، حمام‏های طولانی‏مدت و داغ، مواجهه طولانی‏مدت با گرما و هر عامل دیگری که باعث گرمای بیش از حد بدن می‏شود؛ باید پرهیز شود چرا که افزایش تعریق باعث کم‏آبی شدید و تشنگی می‏شود.
9. استرس بیش از حد، عصبانیت و هیجاناتی که باعث افزایش حرارت در بدن می‏شود نیز باید کنترل گردد.

 

از یک منظر، شاید بتوان گفت ماه مبارک رمضان یک تمرین ویژه برای گرسنگی و تشنگی جهت پرورش خویشتن‏داری و تنظیم منطقی رژیم غذایی به منظور تعادل سلامتی و اثرات خاص روحی و جسمی، همچنین رسیدن به اهداف والای این ماه در تزکیه روح در کنار پاکسازی بدن می‏باشد پس نباید از گرسنگی و تشنگی در این ماه احساس ترس داشت.