به دور از عدالت است که نتیجه تلاشهای خردورزانه و عدالت طلبانه فردی و جمعی انسانها بیهوده و بدون ثمره باشد. وقتی دانشجویان پزشکی شهر داکا 67 سال پیش جهت ملی کردن زبان بنگلادشی دست به راهپیمایی زدند کسی فکر نمی کرد زمانی فرابرسد که این روز روز ملی زبان مادری نامیده شود. روزی که روز کشتار دانشجویان حق طلب بود.

روز ۲۱ فوریه از طرف یونسکو به عنوان روز جهانی زبان مادری نامگذاری شده‌است. نامگذاری این روز در کنفرانس عمومی یونسکو در سال ۱۹۹۹ به منظور کمک به تنوع زبانی و فرهنگی انجام شده‌است. مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز به دلیل اهمیت زیاد آن، سال ۲۰۰۸ را سال جهانی زبان‌ها اعلام کرد.

در واقع زبان مادری هویت انسانی ماست. این هویت انسانی ست که اهمیت موضوع را به زیباترین شیوه نشان میدهد. مرگ هر زبانی در واقع نابودی قسمتی از فرهنگ و تمدن زمین است . آنچه که سازمانن ملل برایش اهمیت دارد حفظ تمامی آثار تمدنی زمین  است. عمق موضوع از آنجاست که نادیده گرفتن زبان مادری هر قومی ولو با جمعیتی اندک ، فاجعه ایست که جبران ناپذیر است. حال لازم است بیاندیشیم که اگر بیش از نیمی از زبانهای مادری دنیا در معرض نابودی و فراموشی باشد چه اتفاقی می افتد. ظاهرا حدود 3000 زبان یا از بین رفته یا در معرض نابودی است. هر دو هفته یک زبان و فرهنگ همراه آن محو و نابود می شود. نابودی همین تعداد فرهنگ و تمدن انسانی. آیا امروز ما با خطری بزرگتر از نابودی فرهنگ و تمدن روبرو هستیم؟ زبان مادری بسیار با ارزش تر از آثار تاریخی مثل یک پل یا قلعه یا .... است .

این پرسش هاست که اگر حتی یک روز در سال ذهن ما را به خود مشغول نماید ارزش آفرین است و می تواند به درک بهتر ما در پاسداشت زبان مادری بیانجامد.

در ایران ما هم حدود 70 زبان و گویش وجود دارد. پارسی، کردی،ترکی،عربی،گیلکی،بلوچی،مازنی،لری،پشتو، زازاکی، تالشی، تاتی، سمنانی، آسی، دامغانی و ده ها گویش دیگر

" ‎‎‎‎‎زبان‏ و خط رسمی‏ و مشترک‏ مردم‏ ایران‏ فارسی‏ است‏. اسناد و مکاتبات‏ و متون‏ رسمی‏ و کتب‏ درسی‏ باید با این‏ زبان‏ و خط باشد ولی‏ استفاده‏ از زبانهای‏ محلی‏ و قومی‏ در مطبوعات‏ و رسانه‏ های‏ گروهی‏ و تدریس‏ ادبیات‏ آنها در مدارس‏، در کنار زبان‏ فارسی‏ آزاد است‏." این قسمتی از اصل 15 قانون اساسی ایران است که منشور وحدت ایرانی ست.

طبق برآورد بنیاد زبان شناسی و اعلام سازمان ملل گویشهای ایرانی در جهان به ترتیب : فارسی حدود 110 میلیون نفر، پشتو 41 تا 60 میلیون نفر، کردی 40 تا 42 میلیون نفر، بلوچی 7 تا 8 میلیون نفر، گیلکی 7 میلیون نفر و لری 6 میلیون نفر است. این گویشها در کشور ایران و سایر کشورهای جهان است .

داشتن و توانایی تسلط بر زبانهایی غیر از زبان مادری نمی تواند جایگزین زبان مادری باشد چون ابراز واقعی همه احساسات انسانی فقط با زبان مادری امکان پذیر است.

در کنار زبان رسمی کشور به فرزندانمان یاد دهیم که هم زبان مادری خود و هم به زبان مادری دیگران احترام بگذارند و برای بیان احساسات شان از ترجمه استفاده نکنند بلکه با زبان مادری بیان کنند.

 

 

                                         حسن دانشمند

                                         کارشناس پورتال

                                 معاونت دانشجویی و فرهنگی