به گزارش مفدا بهشتی- به تعبیر دیگر، جامعه‌ی آرمانیِ اسلامی از پیوند ملک و ملکوت شکل می‌گیرد که پروردگار شنوای بینای آگاه و در عین حال، مهربان و پاسخ‌گو در رأس آن است. این خوبستان را می‌توان از میان سخنان معصومان دین، دعاهایشان، سخنرانی‌هایشان، به‌ویژه جمله‌های به‌جامانده از حضرت صدیقه‌ی کبرا(س) استخراج کرد.

در کلام حضرت زهرا(س) دو جامعه‌ی آرمانی و غیر آرمانی تصویر شده‌است:

جامعه‌یی که آن حضرت در آن زندگی می‌کردند، جامعه‌ای غیرآرمانی و بیمارگونه و آشفته بود. زیرا پس از رحلت پیامبر، امت‌های تازه‌مسلمان‌شده که پیش‌تر آیین‌ها و مذهب‌های گوناگون داشتند، باز به همان سابقه‌ی کفر خود بازگشتند و اقرار به ایمان‌شان پس از رفتن پیامبر، به حیرانی و شرک انجامید؛ به‌ویژه نفاق در این جامعه بسیار رشد کرد. پیمان‌شکنی، هتک حرمت، بریدن رشته‌ی پیوند معنوی با پیامبر و مؤمنان از ویژگی‌های بارز بسیاری از مسلمانان پس از پیامبر بود. به همین سبب، خواستار اخراج خاندان پیامبر از صحنه‌ی زندگیِ خود شدند و به جای شایسته‌سالاری، به قوم‌گرایی گرایش یافتند. همین امر سبب شد به سستیِ اخلاق مبتلا شوند،  اعمال زشت بر دل‌هایشان تیرگی آورد و گوش‌ها و چشم‌هایشان را فرا گیرد. پیمان‌ها شکسته شد، بی‌وفایی و نیرنگ همه‌گیر شد، دعوت دادخواه بی‌پاسخ ماند و بر ناله‌ی فریادخواه، فریادرسی پاسخ نگفت. چنین مردمی به‌سادگی خشم آوردند و اجتماع مردم با شمشیر دشمنی و ستم پراکنده شدند. این‌همه تصویر جامعه‌ی تباه و متزلزلی‌ست که حضرت فاطمه(س) در خطبه‌ی فدک بیان کردند.

اما جامعه‌ی آرمانیِ آن‌که در مهبط وحی و مهد امن الاهی پرورش و کمال یافته، آن چیز دیگر است. خوبستان دختر مکرم پیامبر(س)، جامعه‌یی دوسویه و دوبعدی‌ست: فرابشری و فرامادی از یک سو و بشری و مادی از سوی دیگر. یک سرِ این جامعه‌ی آرمانی به وجود مطلق حق و کروبیان پیوند خورده و سر دیگرش در زمین و ماده ریشه دوانیده است. خوبستان فاطمه(س) همان شهر اسلام راستین است. جامعه‌یی هدفمند و پویا که هیچ حرکتی بیهوده و عبث نیست. قادر متعال، با هدف نمایش حکمت خود به مردمان و آگاهیِ مردمان از بندگی و عبودیت پروردگار به خلق و تکوین دست زده‌است. جامعه‌یی که گم‌راهی به آگاهی و داناییِ مردم تبدیل شده و دین استوار و راه راست آشکار گردیده است. گره‌های کفر و تفرقه از هم گشوده، آتش شرک خاموش شده و خار نفاق از سر راه برداشته شده‌است.

ندای هرج و مرج و فتنه و آشوب و طمع و تهمت آرام گرفته و به جای آن، دهان مردم به کلمه‌ی اخلاص باز گردیده است. مردم در این جامعه‌ی آرمانی در کمال آسایش زندگی می‌کنند و از سفره‌ی آسمانی و نعمت‌های فراوان و بی‌شمار و عطایای الاهی مغتنم می‌شوند. خوبستانی که هر چیزی در آن به قاعده است؛ حتی خوردن و خفتن. جامعه‌یی در کمال آرامش آن‌چنان که در آرمان‌شهر نظامی گنجه‌یی هم آمده‌است:

دروغی نگوییم در هیچ باب

به شب باژگونه نبینیم خواب

سپاه دشمن زهره ندارد به این شهر حمله کند

در آرمان‌شهر حضرت فاطمه(س) مردمی فهیم، اهل معرفت، جوینده‌ی یقین، هدایت و نور و دانش، خواهنده‌ی بینش در کتاب خدا و قانون‌هایش زندگی می‌کنند. اینان از خودبینی، ریا، تکبر، تجاوز، حسد، شک، ناتوانی، سستی، زیان‌رسانی، انواع بیماری، خذلان، مکر، حیله، نیرنگ و فساد به دور هستند. سراسر زندگی‌شان پیوند دنیا و آخرت است و از زشتی‌های دنیا روی‌گردان هستند. کسب معاش‌شان با دین‌داری همراه است و به فرجام کار می‌اندیشند تا خیر و برکت از آنان دور نشود، و شر و بدی به آنان نزدیک نگردد.

مردمانِ خوبستان حضرت فاطمه(س)، خوش‌رو، عادل، منصف، مقتصد، میانه‌رو، دیگردوست، خیرخواه، کریم، نیکوکار، مهربان، پاک‌دامن، راست‌گو و صاحب عقل و فضیلت هستند.

باید گفت خوبستان دختر نبی اکرم(س) از روزگار خودش تا همیشه‌ی هستی اوج آرزوی هر انسان سالمی‌ست و چنان کامل و جامع است که برخلاف آرمان‌شهرهای فیلسوفان و جامعه‌شناسان در زمان و مکان متفاوت به تحول نیاز ندارد.

 

برداشت از: جامعه‌ی آرمانی در کلام حضرت فاطمه زهرا علیهم السلام

نویسنده: دکتر زهرا ریاحی زمین